Większość administratorów IT i właścicieli firm koncentruje się przede wszystkim na zabezpieczeniach cyfrowych – zaporach sieciowych, systemach kopii zapasowych czy kontroli dostępu. Jednocześnie stosunkowo rzadko myśli się o zagrożeniach fizycznych, takich jak pożar. Tymczasem infrastruktura IT generuje znaczne ilości ciepła, a duże zagęszczenie okablowania i urządzeń elektrycznych sprawia, że ryzyko zwarcia lub przegrzania nie jest całkowicie wyeliminowane.
W przypadku serwerowni samo ugaszenie ognia to tylko część wyzwania. Równie ważne jest użycie takiego środka gaśniczego, który nie spowoduje dodatkowych uszkodzeń sprzętu i pozwoli ograniczyć straty w infrastrukturze oraz danych.
Dlaczego wybór gaśnicy w środowisku IT ma znaczenie?
Ochrona przeciwpożarowa w serwerowniach różni się od zabezpieczeń stosowanych w typowych pomieszczeniach biurowych czy magazynowych. Kluczową rolę odgrywa tu wpływ środka gaśniczego na delikatną elektronikę.
Najbardziej powszechne gaśnice spotykane w budynkach – np. proszkowe – są bardzo skuteczne w tłumieniu ognia, jednak w środowisku IT mogą powodować poważne szkody wtórne. Drobny proszek łatwo dostaje się do wnętrza obudów serwerów, osiada na płytach głównych i elementach chłodzenia. W kontakcie z wilgocią lub wysoką temperaturą może sprzyjać procesom korozyjnym i prowadzić do trwałych uszkodzeń sprzętu.
Dlatego w serwerowniach stosuje się rozwiązania, które skutecznie gaszą ogień, ale jednocześnie nie pozostawiają osadów i są bezpieczne dla urządzeń elektronicznych.
Rodzaje gaśnic i ich zastosowanie w obiektach technicznych
W ochronie przeciwpożarowej wyróżnia się różne klasy pożarów, które określają rodzaj materiału ulegającego spalaniu. W środowisku serwerowni najczęściej mamy do czynienia z:
- pożarami klasy A – materiałów stałych, takich jak izolacje kabli, tworzywa sztuczne czy elementy obudów urządzeń,
- pożarami urządzeń elektrycznych znajdujących się pod napięciem, które wymagają użycia środków gaśniczych bezpiecznych dla instalacji elektrycznych.
W obiektach technicznych stosuje się kilka podstawowych typów gaśnic:
Gaśnice proszkowe
Są bardzo uniwersalne i skuteczne w gaszeniu różnych typów pożarów. W środowisku serwerowni traktuje się je jednak jako rozwiązanie ostateczne ze względu na możliwość poważnego zabrudzenia i uszkodzenia elektroniki.
Gaśnice śniegowe (CO₂)
Wykorzystują skroplony dwutlenek węgla. Ich działanie polega na obniżeniu temperatury ogniska pożaru oraz ograniczeniu dostępu tlenu. CO₂ nie pozostawia osadów, dlatego często stosuje się go do gaszenia urządzeń elektrycznych i rozdzielni.
Gaśnice z tzw. czystym środkiem gaśniczym
Wykorzystują specjalistyczne gazy przeznaczone do ochrony pomieszczeń z elektroniką. Środki te nie przewodzą prądu, nie pozostawiają osadów i minimalizują ryzyko uszkodzenia sprzętu.
W profesjonalnych centrach danych ręczne gaśnice są zazwyczaj tylko elementem większego systemu ochrony przeciwpożarowej, który obejmuje również automatyczne systemy detekcji i gaszenia.
Bezpieczne gaszenie urządzeń elektrycznych pod napięciem
Podczas pożaru w szafie rackowej lub rozdzielni elektrycznej najważniejszą zasadą jest bezpieczeństwo osoby gaszącej oraz ochrona infrastruktury.
Woda i klasyczne gaśnice pianowe w wielu sytuacjach nie są stosowane w pobliżu urządzeń elektrycznych pod napięciem, ponieważ w praktycznych warunkach mogą przewodzić prąd ze względu na zawarte w wodzie zanieczyszczenia i sole mineralne. Może to prowadzić do porażenia prądem lub dodatkowych uszkodzeń instalacji.
Dlatego w środowisku IT preferuje się środki gaśnicze bezpieczne dla instalacji elektrycznych, które nie przewodzą prądu i nie pozostawiają osadów. W serwerowniach szczególnie ważne jest także ograniczenie strat wtórnych. Systemy chłodzenia serwerów opierają się na intensywnym przepływie powietrza, dlatego pył lub piana mogą łatwo dostać się do wnętrza urządzeń i spowodować ich przegrzewanie.
Stosowanie gaśnic CO₂ lub gaśnic z czystym środkiem gaśniczym pozwala ograniczyć to ryzyko, ponieważ substancje te szybko odparowują i nie pozostawiają widocznych śladów na sprzęcie.
Specjalistyczne gaśnice do serwerowni – dostępne rozwiązania
W praktyce wybór sprzętu do ochrony infrastruktury IT najczęściej sprowadza się do dwóch głównych technologii.
Gaśnice śniegowe (CO₂)
Gaśnice CO₂ są od lat powszechnie stosowane w ochronie urządzeń elektrycznych i rozdzielni. Dwutlenek węgla wydostający się z dyszy osiąga temperaturę około −78°C, co powoduje silne wychłodzenie ogniska pożaru i ograniczenie procesu spalania.
Ich dużą zaletą jest brak osadów – po użyciu CO₂ szybko rozprasza się w powietrzu. Należy jednak pamiętać, że bardzo niska temperatura strumienia może powodować silne wychłodzenie materiałów, dlatego przy gaszeniu wrażliwych elementów elektroniki należy zachować ostrożność.
Gaśnice z czystym środkiem gaśniczym
W nowoczesnych centrach danych coraz częściej stosuje się gaśnice wykorzystujące tzw. czyste środki gaśnicze. Są to specjalne gazy zaprojektowane tak, aby przerywać reakcję spalania bez pozostawiania osadów i bez uszkadzania delikatnych komponentów elektronicznych.
W porównaniu z CO₂ powodują one zwykle mniejszy efekt gwałtownego wychłodzenia. Dzięki temu są uznawane za jedno z najbezpieczniejszych rozwiązań do ochrony serwerów, macierzy danych i infrastruktury sieciowej.
Jakich gaśnic nie stosuje się w serwerowniach?
W pomieszczeniach z infrastrukturą IT niektóre typy gaśnic mogą spowodować poważne straty wtórne, nawet jeśli sam pożar był niewielki.
Gaśnice proszkowe
Tworzą gęstą chmurę drobnego pyłu, który łatwo dostaje się do wnętrza urządzeń elektronicznych. Usunięcie takiego zanieczyszczenia jest bardzo trudne i w wielu przypadkach ekonomicznie nieopłacalne.
Gaśnice wodne i pianowe
W klasycznych serwerowniach stosuje się je bardzo rzadko ze względu na ryzyko uszkodzenia urządzeń elektrycznych oraz możliwość zalania sprzętu.
Z tego powodu w pomieszczeniach z elektroniką preferuje się środki gaśnicze, które nie pozostawiają osadów i są bezpieczne dla instalacji elektrycznych.
Jak stworzyć skuteczny system ochrony przeciwpożarowej w serwerowni?
Samo posiadanie odpowiedniej gaśnicy nie wystarcza. Skuteczna ochrona serwerowni powinna obejmować kilka elementów:
- właściwy dobór sprzętu gaśniczego przeznaczonego do urządzeń elektrycznych,
- odpowiednie rozmieszczenie gaśnic – zwykle przy wejściu do pomieszczenia i w miejscach łatwo dostępnych,
- systemy detekcji pożaru reagujące na dym lub wzrost temperatury,
- automatyczne systemy gaszenia gazem, które wypełniają pomieszczenie środkiem gaśniczym w przypadku wykrycia pożaru.
W nowoczesnych centrach danych stosuje się często Systemy Automatycznego Gaszenia Gazem, które pozwalają szybko stłumić pożar bez ingerencji człowieka i ograniczyć ryzyko błędu operatora.
Podsumowanie
Ochrona przeciwpożarowa serwerowni wymaga zastosowania innych rozwiązań niż w standardowych pomieszczeniach biurowych czy magazynowych. Kluczowe znaczenie ma dobór środków gaśniczych, które nie uszkodzą infrastruktury IT.
Przy wyborze gaśnicy do serwerowni warto pamiętać o kilku zasadach:
- wybieraj gaśnice CO₂ lub gaśnice z czystym środkiem gaśniczym, które nie pozostawiają osadów,
- upewnij się, że sprzęt jest dopuszczony do gaszenia urządzeń elektrycznych,
- unikaj stosowania gaśnic proszkowych w bezpośrednim sąsiedztwie elektroniki,
- zadbaj o szkolenie personelu, aby w sytuacji awaryjnej wiedział, jakiego sprzętu użyć.
Dobrze zaprojektowany system ochrony przeciwpożarowej pozwala nie tylko ugasić ogień, ale przede wszystkim ograniczyć straty i zwiększyć bezpieczeństwo infrastruktury, od której zależy ciągłość działania firmy.
Artykuł sponsorowany
